Historia

Gautegiz-Arteaga

Garcia Salazarren arabera, Arteagako  etxearen jabea zena, Forun Garciak, etxea berregitea agindu zuen Gaztelako Pedro I. erregeak, XVI. mendearen amaieran bera Legutianon hilaraztea agindu baino lehen. Hala eta guztiz ere, Bizkaiko Jauregian egon ziren leinu arteko guda sutsuen bitartean Arteagako etsai bandokideak ziren Juan Alfonso de Múgicak eta Pedro de Abendañok dorrea suntsitu zuten 1468an. Mende bat beranduago etxea berregin zen eta harlanduzko harresi sendo bat egin zioten indartzeko kuboz eta artilleria pieza kokatzeko kanoi zulodun bastioiez osatuta.

Andra Mariako parrokia Kanalako eta Gabikako elizen jatorria da eta XII. mendean eraiki zuten eta 1620an berregin eta handitu zuten Ereinozarren  erpinaren maldan.
Arteagako etxe forteko jabeak, Bañosko Kontea titulua zuenak, ugazaba lanak egin zituen. Berak elizari zerbitzuak ematen zizkioten onuradunen aurkezpena egiteko eta hamarrentzat 9.313 errealak urtero kobratzeko eskubideak bidegabeki zeuzkan.

Eliztaren artean Kortezubiko etxe batzuk eta Arratzuko bat ere zeuden. 1525ean Gautegizko 15 etxek bereizi nahi zuten etxe nagusitik, Kanalako Legendika herrixkako Andra Mariako elizarekin bat egiteko.

Elizatik gertu  mojentzat 1564an eraikitako komentu bat zegoen. Mojek bertan behera utzi zutenean, jesuitek kolegiotzat erabili zuten  Azkoitiko Loiolako Kolegiora joan ziren arte.  

Gautegizen mugen barnean Santa Anari, Jesus Gurutzatuari, San Bartolomeri, San Lorenzori, San Rokeri, Gurutze Santuari eta Atxerreko artadian San Antolini eskainitako zazpi baseliza zeuden. Azken hau, ustez, Gautegizko zaharrena da.

1856ko uztailaren 17an, Gernikako Batzar Nagusiek bizkaitar jatorriz izendatu zuten  Frantziako printze inperiala, Napoleon III. eta Eugenia de Montijoren semea, bere ama Arteagako eta Moltalvango etxeetako nagusia eta ondorengoa izategatik. Enperatrizak berehala agindu zion, etxe inperialgo arkitektoa zen Mr. Couvrechefi, bere arbasoen leinuko dorre zaharraren berreraiketa.

  • Busturialdeaurdaibai
  • Bizkaia Natural
  • Urremendi

Ondare historikoa